Türkiye’de Cuma Namazı

Değerli kardeşim! Görünen o ki sizin küçük cemaatler halinde evlerinizde Cuma namazı kılmanız gerekiyor. Çevrenizi fazla uyandırmadan, dikkat çekmeden ikişerli, üçerli guruplar halinde namazınızı kılmanız gerekir. Belirli bir sayı veya beldenin şart koşulmasının sağlıklı olmadığı yönündeki görüşü kabul etsek bile bu yolu tutmanız gerekiyor.

Ebu Musa el-Eşari’den rivayet edildiğine göre Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) “İki veya daha fazlası cemaattir” buyurmuştur. Hadisin isnadında zayıflık olmasına rağmen Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’in bizzat uygulamaları hadisin manasının doğruluğuna şahitlik etmektedir.

Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) Malik bin Huveyris ve arkadaşına dedi ki:

“Namaz vakti girince biriniz ezan okusun, büyüğünüz imam olsun.”[1]

Ayrıca bu konu hakkında alimlerin icması vardır.

İbni Receb dedi ki: “Mükellef iki kişi ile cemaat oluşur. Bunun hilafına bir görüş bilmiyoruz. İmama uyan ikinci kişi kadın olsa bile…”[2]

İbni Kudame dedi ki: “Cemaat iki kişi ve daha fazlasıyla oluşur. Bu konuda başka bir görüş bilmiyoruz.”[3]

Kuran-ı Kerim’de “Eğer ikiniz de Allah'a tevbe ederseniz, (yerinde olur). Çünkü kalpleriniz sapmıştı.” (66 Tahrim/4) ayetinde iki kişi, ikiden fazla kişinin hükmünü almıştır.

Cuma namazının dışındaki namazlarda nasıl ki iki kişi ile cemaat oluşuyor ise bu durum, Cuma namazı için de aynen geçerlidir. Çünkü ortada Cuma namazı ile diğer namazlar arasında fark olduğuna delalet eden bir delil yok.

Şevkanî, Seylul Cerrar’da şöyle der: “Cuma namazı için belirli bir sayı şart koşmak için elimizde herhangi bir delil yoktur. Şer’i naslardan istidlalde bulunmayı bilen kimseler Cumanın kılınacağı yer ve Cuma namazı kılacak cemaatin sayısı hakkındaki istidlallerin batıl olduğunu ve onlara itibar edilmeyeceğini de bilirler. Eğer ilk Cuma esnasında Müslümanların sayıları cumanın sayı şartı için geçerli bir istidlal yolu olsa idi aynı şekilde diğer namazlar da Rasulullah ile beraber toplanan Müslümanların sayısının da bu namazlar için şart koşulması gerektirirdi.

Velhasıl cemaatle namaz, imam ile birlikte iki kişiyle sahih oluyorsa Cuma namazı da namazlardan bir namazdır ve o da iki kişi ile sahih olur. Kim onda cemaatle kılınması için fazladan bir şart koşuyorsa delilini getirmesi gerekir. Daha önce de defalarca belirttiğimiz gibi şartlar ancak, özel delillerle sabit olur ve bu deliller, gerekli şartlar yerine getirilmediği zaman şart koşulan şeyin vacip olmamasına delalet eder.

Aslında bu gibi hakkında delil olmayan şartları ispat etmeye çalışmak Allah’a, Rasulüne ve şeriatına karşı cüretli bir tutumdur. Cuma namazı için sayı takdir etme hususunda on beşe yakın görüş olması insanı hayretler içerisinde bırakan bir durumdur. Maalesef bu görüşlere getirilen delillerin hiç biri de bu konuda delil niteliği taşımamaktadır. Ancak “Diğer namazlar ne kadar sayı ile sahih oluyor ise Cuma namazı da o sayı ile sahih olur” görüşü müstesna...”[4]

Şevkanî (rahimehullah) cami ve şehir şartının koşulmasının da batıl olduğu hakkında şunları söyledi:

“Onların "şehirde bir mescid" sözüne gelince ben derim ki; bu şart da diğerleri gibi batıldır. Zira bu şarta delalet edebilecek bir delil yoktur. Cuma namazının şehirde bir mescidde kılınması, Cuma namazının bırak şartı olmayı müstahabı bile değildir. Zira bunun müstehap olduğuna işaret eden hiçbir delil yoktur. Bu ibadet üzerinde çok oynamalar oldu ve şaşılacak bir hale geldi.

Bu konuda hakikat şudur; Cuma Allah (Subhanehu ve Tealâ)’nın farzlarından bir farzdır. İslamın alametlerinden bir alamettir. Namazlardan bir namazdır. Diğer namazlarda itibar edilmeyen şartlar Cuma namazı için de geçerli değildir. Diğer namazlarda olmayıp da sadece Cuma namazında olan özellik hutbedir. Hutbe ise hatırlatma ve öğütten ibarettir. Allah’ın kulları ondan öğüt alırlar. Bir yerde sadece iki kişi bulunuyorsa onlardan biri kalkar hutbe okur, diğeri de onu dinler. Sonra da kalkarlar ve birlikte Cuma namazını kılarlar.”[5]

Sonuç olarak; iki veya üç kişi arasında bir evde veya boş bir arazide kısa bir hutbeyle maksat hasıl olur. İnşallah kişi bununla şeri yükümlülüğünü ödemiş olur. Tabii ki bu, kusur ve ayıplardan uzak bir imamı bulmak için elinizden geleni yaptıktan sonrası için geçerlidir. Sorunuzda belirttiğiniz küfre sürükleyen durumlardan uzak bir imamın bulunmadığına tam kanaat getirmiş olmanız gerekir.

Allah (Subhanehu ve Tealâ)’dan sizleri dininde sabit kılmasını ve zorluktan sonra kolaylığa ulaştırmasını, korkularınızı emniyete ve güvene dönüştürmesini dilerim. Elhamdulillahi Rabbil Âlemîn.[6]

[1] İbni Hibban, 2130.

[2] Fethu’l Bari, 4/52.

[3] El-Muğni, 3/408.

[4] Seylul Cerrar, 1/182.

[5] Seylul Cerrar, 1/182.

[6] Cevap Veren: Ebu Münzir eş-Şankiti.