Ramazan Ayında Orucunu Tutamayan Kimse

Ramazan’da çok şiddetli açlıktan dolayı, helak olmaktan veya nefsine bir zarar gelebileceğinden korktuğu için iftar eden (oruç tutmayan) kimseye günah yoktur. Hatta bu kişinin oruç tutması haramdır. Bu kişinin Ramazan bittikten sonra ayeti kerime gereği tutamadığı günler adedince kaza orucu tutması gerekir. Çünkü ayeti kerimede “…İçinizden hasta olan veya yolculukta bulunan, tutamadığı günlerin sayısınca diğer günlerde tutar…” (2 Bakara/184) buyrulmaktadır.

Orucu bozmak için itibar edilen zararın ne olduğunu belirleyecek olan ise doktordur. Yahut çok aşırı yorgun ve bitkin düştüğü için kişinin zannı galibine de bu konuda itibar edilir.

Fakat hiçbir zarar korkusu olmaksızın veya bir zaruret olmaksızın özürsüz olarak kasten iftar eden kimse hakkında ilim ehli ihtilaf etmişler ve bu konuda iki görüş bildirmişlerdir;

Birinci görüş; Kişi o günün orucunu kaza eder ve kişiye kefaret gerekmez. Çünkü oruç kişinin zimmetinde sabittir. Dolayısıyla ancak orucu eda etmekle kişinin zimmetinden bu sorumluluk düşer. Bu görüş İmam Şafi’nin ve Hanbelilerin görüşüdür. Said bin Cübeyr, Nehai, İbni Sirin ve Hammad’da bu görüştedir.

İkinci görüş; Bu kişi, kasıtlı olarak eşiyle cima eden kimsenin verdiği keffareti vermesi gerekir.

Kefaret ise köle azad etmek, buna gücü yetmezse iki ay peş peşe oruç tutmak, eğer buna da gücü yetmezse atmış miskini doyurmakla olur. Çünkü bu kişi orucunu bozmuştur ve hakkında nas varid olan kasıtlı olarak Ramazanda eşi ile cima eden kimsenin durumuna düşmüştür. Bu görüş İmam Ebu Hanife ve İmam Malik’in görüşüdür. Ayrıca Ata, Hasen, Zühri, Sevri, Evzai ve İshak’ın görüşüdür.

Ulemadan bazıları da bu kişinin üç gün oruç tutması gerektiğini bazıları ise bir ay oruç tutması gerektiğini söylemişlerdir. Bazı âlimler ise bu kişi bir asır oruç tutsa bile buna keffaret olarak yetmeyeceğini söylemişlerdir. Bu konuda zayıf bir hadis vardır. Nitekim bu görüşlerin hiçbir delili yoktur.

Benim yanımda delili kuvvetli olan görüş ise; bu kişinin keffaret vermesi gerekmez fakat bir gün oruç tutması gerekir. Bununla beraber bu kişinin çokça istiğfar etmesi, Allah’a itaat etmesi ve sadaka vermesi gerekir. Zira İbni Kudame Muğni adlı eserinde şöyle demiştir:

“Eşi ile kasıtlı olarak cima etmenin dışında orucunu bozan kimseye gelince… Bize göre bu durumda keffaret gerektirecek bir nas veya icma yoktur. Bu durum cimaya da kıyas edilmez. Çünkü cimada iki kişinin birden orucunun bozulması söz konudur.”[1]

[1] Cevap Veren: Ebu Usame eş-Şami.