Kocamın Kardeşinin Yanında Yüzümü Örtmem Gerekir mi?

Ukbe bin Amir’den rivayet edildiğine göre Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) “Sizi kadınların yanına girmekten sakındırırım” buyurmuştur. Ensar’dan bir kimse “Ya Rasulullah! Kayın hakkında ne dersin” diye sormuş bunun üzerine Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) “Kayın ölümdür” demiştir.[1]

İmam Nevevi der ki: “Hadiste “hamu” kelimesi (bizim kayın diye tercüme ettiğimiz kelime) eşin, babası ve çocukları hariç diğer erkek akrabaları demektir.”[2]

Zira kadının bu kimselerle (yani kadının, kocasının babası ve oğullarıyla) evlenmesi haram olduğu için onlarla halvet[3] caizdir. Bu sebeple bu kimselerle halvet hali ölüm olarak vasıflandırılamaz. Hadiste kastedilen ise erkeğin kardeşi, kardeşinin oğlu, amcası, amcasının oğlu, kız kardeşinin oğlu ve buna benzer akrabalardır. Zira evli olmayan bir kadın için bunlarla evlenmek caizdir.[4]

O halde kadının, kocasının erkek kardeşinin yanında yüzünü kapatmasının hükmü, tıpkı diğer yabancıların yanında yüzünü kapatmasının hükmü gibidir. Allah (Subhanehu ve Tealâ) şöyle buyurur:

“Ey Peygamber! Hanımlarına, kızlarına ve mü’minlerin kadınlarına dış örtülerini üstlerine almalarını söyle. Onların tanınmamaları ve incitilmemesi için en elverişli olan budur. Allah bağışlayandır, esirgeyendir.” (33 Ahzab/59)

İbn-i Abbas (Radıyallahu Anhuma) şöyle der: “Allah (Subhanehu ve Tealâ) mü’minlerin kadınlarına, başlarını ve yüzlerini cilbabları ile (ayetin tercümesinde dış elbisesi olarak verilmiştir) örtmesini emretmiştir.”

 İbn-i Sirin şöyle der: Ubeyde bin Selmani’ye “Dış elbiselerini üstlerine alsınlar” ayeti hakkında sorulduğunda o elbisesini başına doğru kaldırdı, yüzünü onunla doladı, kaşlarına kadar başının tamamını örttü ve aynı şekilde sadece sol gözü açık kalacak şekilde sol kısmı da dâhil olmak üzere yüzünün tamamını örttü.[5]

İbn-i Cevzi Zadu-l Mesir’de bu ayetin tefsirine dair “Hür kimseler oldukları bilinmesi için başlarını ve yüzlerini kapatırlar” demiştir.[6]

Ebu Hayyan şöyle demiştir: “Allah (Subhanehu ve Tealâ) bu ayette onlara yüzlerini örtmelerini emretmiştir. Zira cahiliyede kadınların yüzleri açık idi.”[7]

Şeyhu-l İslam İbn-i Teymiye şöyle der: “Onlara tanınmamaları için cilbab giymeleri emredilmiştir ki bu da yüzün örtülmesi ya da yüzün peçe ile kapatılması şeklinde olur.”[8]

Yine İbn-i Teymiye şöyle der: “Yüz, iki el ve ayak kadın için yabancıların yanında açılmaması gereken yerlerdir.”[9]

İzz bin Abdusselam şöyle demiştir: “Kadın sadece sol gözünü çıkaracak şekilde bütün yüzünü örter.”[10]

Kadı Ebu Bekir İbn-i el-Arabi şöyle der: “Onunla yüzünü kapatır.”

Ebu Suud şöyle demiştir: “Onunla yüzünü ve bedenini kapatır.”[11]

Ebu Bekir er-Razi şöyle demiştir: “Bu ayet gösterir ki kadınlar yabancılara karşı yüzlerini kapatmakla emrolunmuşlardır.”

Şeyh Sadi der ki: “Onunla yüzlerini ve göğüslerini kapatsınlar.”[12]

Allah (Subhanehu ve Tealâ) şöyle buyurur: “Başörtülerini yakalarının üzerine salsınlar” (24 Nur/31)

Aişe (Radıyallahu anha) şöyle demiştir: “Allah, ilk muha­cir hanımlara rahmet etsin. “Başörtülerini yakalarının üzerine salsınlar” (24 Nur/31) buyruğu nazil olunca çarşaflarının alt tarafından yırttılar ve onlarla başlarını ört­tüler.”[13]

İbn-i Hacer el-Askalani şöyle der: “Yakalarının üstüne salsınlar… Yani onunla yüzlerini örtsünler demektir. Bu da şu şekilde olurdu. Kadın başörtüsünü başına yerleştirir, sonra sağ tarafından sol omzuna doğru salardı. Buna tenakku da denir.”[14]

Ferra der ki: “Cahiliyyede kadınlar örtülerini arkalarına kadar sarkıtılar ama ön tarafları açık kalırdı. Bu ayetle (ön taraflarını da) örtmekle emrolundular.”

Şevkani şöyle der: “Kadınlar cahiliye döneminde elbiselerini arka taraflarına kadar sarkıtırlardı. Bu ayetle elbiselerini ön tarafa doğru uzatmakla ve yüzlerini gizlemekle emrolundular.”

Şankiti şöyle demiştir: Buhari’nin muallak olarak rivayet ettiği hadis sahihtir. Bu hadise göre sahabi kadınları “Başörtülerini yakalarının üzerine salsınlar” (24 Nur/31) ayetinden yüzlerini örtmeyi anlamışlardır. İnsaflı kimse bu rivayetle şu şekilde bir kanaate ulaşır: Kadınlar erkeklerin yanında hicaba girmeli ve yüzlerini kapatmalıdırlar. Bu Allah’ın Kitabını tefsir eden sahih Sünnetle sabit olmuştur.”[15]

Kocanın erkek kardeşi hususunda şöyle deriz: Onunla halvet halinin ölüm haline benzetilmesi diğer yabancı kişilerden daha evveliyetle onlardan sakınmak gerektiğini gösterir. İmam Nevevi şöyle der:

“Kocanın erkek kardeşi sakınma bakımından diğer yabancı kimselerden daha önceliklidir.”[16] Allah en doğrusunu bilendir.[17]

[1] Müttefekun Aleyh.

[2] Şerhu-n Nevevi Ale-l Müslim 14/153.

[3] Halvet: Yalnız kalma, baş başa olma durumudur. –yayıncı-

[4] Yani kocası öldüğü zaman kadının bunlardan birisi ile evlenmesi caizdir. –yayıncı-

[5] Tefsiru İbn-i Ebi Hatim, 12/2.

[6] Tefsiru Ayetil Ahkam, 1/488.

[7] El-Bahrul Muhit, 9/184.

[8]Mecmuu-l Fetava, 22/111.

[9] Mecmuu-l Fetava, 22/114.

[10] Tefsiru İzz bin Abdisselam, 5/62.

[11] Tefsiru Ebi Suud, 5/352.

[12] Tefsiru-s Sadi, 1/671.

[13] Buhari muallak olarak rivayet etmiştir.

[14] Fethu-l Bari, 8/489.

[15] Edvau-l Beyan, 6/250.

[16] Şerhu-n Nevevi Ale-l Müslim, 14/154.

[17] Cevap Veren: Ebu Hümam Bekir bin Abdulaziz el-Eseri.