Kabirleri Ziyaret Etmenin Adabı

Kabir ziyaretinin edeplerinden en önemlisi kişinin tevhidini koruması, imanını zedeleyecek bir şey yapmamasıdır. Bu sebepten ötürü Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) İslamiyet’in ilk yıllarında tevhidi korumak için kabir ziyaretlerini yasakladı. Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) buyurdu ki:

“Size kabir ziyaretini yasaklamıştım. Artık oraları ziyaret edebilirsiniz.”[1]

Kabirlere doğru namaz kılıp kabirleri mescid edinilmemelidir! Teberrük veya yakınlaşmak için kabirlere el sürülmemelidir. Ölülerden bir şey istenilmemeli, dua ederek onlara yönelinmemelidir. Çünkü onlardan ne bir fayda gelir ne de bir zarar... Kabirlerde asla ateş veya mum yakılmamalıdır. Kabirlerin yanında kurban kesilmemeli oraya adak adanmamalıdır! Müşrikler için istiğfar edilmemelidir! İbrahim (Aleyhisselam)’ın dini üzere kalınmalı, şirkten ve şirk ehlinden uzak durulmalıdır!

Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem), ashabının kalplerinde tevhid ve tevhidin kararlılığından emin olunca bazı sebeplerden dolayı kabir ziyaretini ümmeti için meşru kıldı. Bu sebepler; kalbin incelmesi ve ahireti hatırlamadır. Tıpkı Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’in buyurduğu gibi:

“Size kabir ziyaretini yasaklamıştım. Artık oraları ziyaret edebilirsiniz. Çünkü kabir ziyaretinde kalbin rikkati, gözün yaş dökmesi ve ahireti hatırlama vardır.”

Mü’min kabir ziyaretinde işte bu maksatları gözetmelidir. Çünkü insan ölümü hatırlayınca ve kabire gireceği aklına gelince dünyanın değersiz ve fani olduğunu da hatırlar. Ahireti ve onun yüceliğini idrak eder. Ahiret duraklarından ilk durağın kabir olduğunu, kabirin de ya cennet bahçelerinden bir bahçe ya da cehennem çukurlarından bir çukur olduğunu hatırlar. İşte bunları hatırlayınca kalbi huşu ile dolar. Bu huşu gözün yaşarmasına ve ağlamaya sebep olur. Rabbi ve Mevlasına ibadetinde yapmış olduğu kusurlardan dolayı üzüntü duyar, pişman olur ve tevbe eder. Kabrinin cennet bahçelerinden bir bahçe olması için Rabbine yönelir, O’na dua eder. Kabrinin cehennem çukurlarından bir çukur olmaması için de kusurlarını düzeltir ve ibadetlere yönelir. İbadetler nefsine lezzetli gelmeye başlar. Allah yolunda cihad etmeye yönelir ve kurtuluş yolu olan şehitliği talep eder. Kılıcın parıltısının fitnelere kafi geleceğini anlar. Çünkü kılıç, hataları siler ve yok eder.

Mezarlığa girişte ilk olarak kabir ehline selam verilir. Daha sonra Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’den rivayet edilen şu dua yapılır:

السَّلَامُ عَلَيْكُمْ أَهْلَ الدِّيَارِ مِنْ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُسْلِمِينَ وَإِنَّا إِنْ شَاءَ اللَّهُ لَلَاحِقُونَ أَسْأَلُ اللَّهَ لَنَا وَلَكُمْ الْعَافِيَةَ

 “Ey Müslüman ve mü’minlerden olan kabir ehli! Allah’ın selamı sizin üzerinize olsun. İnşaallah bizler de size katılacağız. Bizim ve sizin için Allah’tan afiyet dilerim.”[2]

Kabirlerin üzerlerine oturulmaz ve basılmaz. Ayakkabılar çıkarılır. Beşir b. Mabed’den rivayet edildiğine göre o, şöyle demiştir:

“Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) müşriklerin kabirlerine uğradı ve üç kere "İşte bunlar hayrı kaçırdı" dedi. Sonra Müslümanların kabirlerine uğradı ve "İşte bunlar çok hayır kazandı" dedi. Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) mezarlıkta ayakkabılarıyla yürüyen bir adam görünce "Ey terliklerle yürüyen adam! Yazıklar olsun sana! Terliklerini çıkar at!" buyurdu. Adam dönüp baktı ve Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) olduğunu anlayınca da onları çıkarıp attı.”

Kadınların da bazen mezarlıkları ziyaret etmeleri caizdir, mekruh değildir. Fakat bağırıp çağırmadan, elbiselerini yırtmadan, yüzlerine vurmadan, açılıp saçılmadan ve bunun gibi yasakları çiğnemeden kabirleri ziyaret etmelidirler. Ancak kadınlar kabir ziyaretini sıkça yaparlarsa Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’in “Allah (Subhanehu ve Tealâ) kabirleri çokça ziyaret eden kadınlara lanet eder”[3] hadisiyle muhatap olurlar. Allah en iyisini bilendir.[4]

[1] Hakim, Müstedrek, 1/532.

[2] Sahihi Müslim

[3] İmam Ahmed, İbni Mace ve Hakim.

[4] Cevap Veren: Ebu İdris el-Yemen.