Kuran’ı Kerim’de Arapça Dışında Kelimeler Var mıdır?

Kuran’ı Kerim’de Arapça dışında kelimelerin olup olmadığı konusu ilk dönemlerden itibaren tartışma konusu olmuştur. Zerkeşi el-Burhan isimli eserinde “Bilinmelidir ki Kuran Arapların dili ile nazil olmuştur” dedikten sonra Kuran’ın Arapça nazil olduğuna dair iki ayet zikrettikten sonra “Ayetler Kuran’da Arapça dışında bir kelimenin olmadığına delalet etmektedir” demiştir.[1]

Kuran’ı Kerim’de Arapça dışında bir kelimenin olmadığının en hararetli savunucularının başında İmam Şafi (rh) gelmektedir. İmam Şafi er-Risale isimli muhalled eserinde bu konuya özel bir yer ayırmış ve uzun uzun izahlarda bulunmuştur.[2] Aynı şekilde Ebu Ubeyde, İbn-i Cerir et-Taberi, Kadı Ebu Bekir ibn-i Tayyib, Ebu Hüseyin el-Farisi gibi bir çok alim Kuran’ı Kerim’de hiçbir surette Arapça dışında yabancı bir dile ait kelime olmadığını sarahaten söylemişledir.[3] Konuya dair Ebu Ubeyde “Kuran apaçık bir Arapça ile indirilmiştir. Kim onda Arapça’dan başka bir kelime olduğunu iddia ederse çok büyük bir laf etmiş olur”[4] derken İbn-i Faris “Şayet Kuran’da Arapça dışında kelimeler bulunsaydı Arapların Kuran’ın bir benzerine getirmeleri noktasında acziyetleri şüphe götürürdü. Zira böylesi bir durumda acziyetin sebebi Kuran’ın onların bilmedikleri bir dil ile indirilmesi olurdu” demiştir.[5]

Bu görüşü savunan alimlerin Kuran’da Arapça dışında bir kelime olmadığına dair nakli delil olarak ise şu iki ayeti zikretmiştir:

“Biz onu Arapça bir Kuran olarak indirdik.” (12 Yusuf/2)

“Eğer biz Kuran’ı Arapça dışında bir yapsaydık…” (41 Fussilet/44)

Zerkeşi “Kuran-ı Kerim Rasulullah (s)’in en büyük mucizesi ve onun doğruluğunun en büyük delilidir. Kuran-ı Kerim Arapların şairlerine, ediplerine, dil ustalarına açık bir şekilde icazı ile meydan okumuştur. Eğer onun içinde Arapça olmayan kelimeler olsaydı Araplara Kuran’ın icazı ile meydan okumanın bir anlamı olmadı” diyerek cumhura nispet ettiği bu görüşün akli delilini zikretmiştir.[6] 

İmam Şafi “Ancak Kuran’da halihazırda Arapça olmayan onlarca kelime vardır” şeklinde bir itiraza ise şu gerekçelerle cevap vermektedir:

“Arap dili gerek ifade gerekse de kelime hazinesi bakımından dillerin en genişidir. Rasulullah (sav)’den başka hiçbir kimsenin Arapça’nın tamamını bilmesi mümkün değildir. Şayet Kuran’ı Kerim’de Arapça olmadığı söylenilen kelimeler varsa bunun sebebi söyleyenin Arapça’yı hakkıyla bilmemesidir. Arapça olmadığı söylenilen kelime ise aslında Arapça’dır.”[7]

Bu itiraza Ebu-l Meali Uzeyzi ibn-i Abdulmelik ise İmam Şafi’ye yakın ifadelerle şu şekilde cevap vermektedir: 

“Kuran’ı Kerim’de Arapça dışında olduğu iddia edilen kelimelerin Arap dilinde olması aslında dilin genişliğine ve kelime yönünden zenginliğine bağlıdır. Esas itibarıyla Arapça’da mevcut olan bu kelimelerin diğer dillere mensup olan kimselerce de eskiden beri kullanılmaları ihtimal dahilindedir.”[8]

Gerek ilk dönem gerekse de müteahhir alimlerin cumhuru ise Kuran’ı Kerim’de Arapça dışında kelimelerin olduğunu söylemişler ve hatta bu kelimelerei tek tek zikretmişlerdir. Suyuti, Taceddin es-Subki’nin Kuran’da Arapça olmayan kelimeleri içeren bir manzume yazdığını ve burada 27 ayrı kelimeyi zikrettiğini, ardından İbn-i Hacer’in yeni bir manzume yazdığını ve Subki’nin zikrettiği kelimelere 24 kelime daha eklediğini söylemektedir. Daha sonra ise her iki alimin zikrettiği kelimelere kendisinin de 60’a yakın kelime eklediğini ve böylece sayının yüzü geçtiğini belirtmiştir.[9] Zerkeşi İbn-i Abbas, İkrime ve bunların dışında da diğer kimselerin Kuran’da Arapça dışında kelimelerin olduğu görüşünü benimsediklerini aktarmaktadır.[10] Aynı şekilde İbn-i Cerir et-Taberi tabiinin büyük alimlerinden Ebu Meyse’den “Kuran’da her dilden kelimeler mevcuttur” dediğini aktarmıştır. Buna benzer ifadeler Said ibn-i Cübeyr ve Vehb bin Münebbih’ten de rivayet edilmiştir.[11] Ebu-l Ferec İbn-i Cevzi ise bu görüşü İbn-i Abbas, İkrime ile birlikte Mücahid’e nispet etmiştir.[12] Bu görüşü benimseyen alimler Kuran’ın Arapça bir kitap olduğuna yönelik delilleri ise şu şekilde tevil etmişledir: 

“Nasıl ki Farsça bir kaside de bazı Arapça kelimelerin bulunması kasideyi aslen Farsça olmaktan çıkarmıyorsa aynı şekilde Arapça olmayan bazı kelimelerin bulunması da Kuran’ı Arapça olmaktan çıkarmaz.”[13]

İbn-i Cevzi Şeyhi ve aynı zamanda dil alimi olan Ebu Mansur’dan şöyle okuduğunu söylemektedir:

“Asıl itibarıyla her iki görüşte doğruya isabet etmiştir. Şöyle ki aslen bu kelimeler Arapça değildirler ancak Arapça’ya sonra da girmişlerdir. Daha sonra Araplar bu kelimeleri kullanmaya başlamışlar ve aslen Arapça olmasalar da Arapçalaşmışlardır. İşte bu şekilde bir açıklama her iki görüşünde doğru olduğunu göstermektedir.”[14]