Savaş Esnasında Yüksek Sesle Zikir Yapmak ve Tekbir Getirmek

Allah (Subhanehu ve Tealâ) şöyle buyurur:

“Ey iman edenler! Bir toplulukla karşılaşırsanız sebat edin ve Allah'ı çokca zikredin ki felah bulasınız.” ( 8 Enfal/45)

İmam İbn-i Kesir (rahimehullah) bu ayetin tefsirinde şöyle demektedir:

“Bu, Allah (Subhanehu ve Tealâ)’nın mü'min kullarına düşmanla karşılaşma adabına ve düşmanla karşılaşıldığı esnada cesaretli olmaya dair bir öğretisidir. Merfu olarak rivayet edilen bir hadiste Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurmuştur:

“Benim halis kulum kılıcıyla vuruşurken dahi beni zikredendir.”

Yani böylesi bir durum dahi, kulumu beni zikretmekten, bana dua etmekten ve benden yardım istemekten alıkoymaz. Katade bu ayete dair şöyle demiştir: “Allah (Subhanehu ve Tealâ) kişinin bulunabileceği en meşgul anında dahi –ki bu düşmanla vuruşma halidir- zikri farz kılmıştır.”

İbn-i Ebi Hatim'in rivayetine göre Ata “Düşmana doğru ilerlendiği (üzerine yüründüğü) esnada susmak ve Allah'ı zikretmek vaciptir” demiş ve Enfal Suresi'nin 45. ayetini okumuştur. Ben "Zikri açık olarak mı yapıyorlardı" diye sorduğumda ise "Evet" demiştir.

Allah (Subhanehu ve Tealâ) Müslümanlara düşmanla savaş esnasında sebat etmelerini, onların saldırılarına karşı sabretmeyi, geri dönüp kaçmamalarını, korkak olmamalarını, bu esnada dahi Allah'ı unutmayıp O'nu zikretmelerini, bilakis düşmanlarına karşı O'ndan yardım isteyip O'na tevekkül etmelerini, O'na güvenmelerini, böylesi bir esnada dahi Allah'a ve Rasulü’ne itaat etmelerini emretmiştir."[1]

İmam Buhari, Sahihi'nin Cihad bölümünde "Savaş Esnasında Tekbir Getirmek" başlıklı bir bab açmış ve Enes bin Malik'ten şu hadisi rivayet etmiştir:

“Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) sabaha karşı Hayber'e vardı. Yahudiler omuzlarında taşıdıkları çalışma aletleri ile dışarıya çıktılar. Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'i karşılarında görünce "Muhammed ve ordusu! Muhammed ve ordusu!…" diyerek bağrışmaya başladılar ve hemen kalelerine döndüler. Bunun üzerine Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) ellerini kaldırarak "Allahu Ekber! Artık Hayber'in işi bitti. Biz bir düşman toprağına girdiğimizde kendilerine apaçık uyarılar yapılan bu kavmin sabahı ne de kötü olur" dedi.”

İbn-i Hacer bu hadisin açıklamasında “Burada savaş esnasında tekbir getirmenin caiz ve meşru olduğuna dair delil vardır” demiştir.[2]

Cabir b. Abdullah'tan rivayet edildiğine göre Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurur:

“Allah (Subhanehu ve Tealâ) şu üç sesle meleklerine karşı öğünür. Ezan sesi, cihad esnasında tekbir sesi ve telbiye esnasında yükseltilen ses.”

Düşmanla savaş esnasında yüksek sesle tekbir getirme meselesine gelince bu konuda pek çok hadis ve eser nakledilmiş ve ilim ehlinden bazıları bunları derlemiştir. Nitekim İbn-i Nehhas ed-Dimyatî "Meşariul Esvak İla Mesadirul Uşşak" (1/262 ve sonrası) isimli eserinde "Deniz Gazasının Kara Gazasına Üstünlüğü Ve Denize Bakmanın Fazileti İle Allah Yolunda Tekbir Getirmenin Fazileti Hakkında" bir bab açmış ve şu rivayetleri zikretmiştir:

İbn-i Münzir Kitabu-l Evsat'ta Eşheb'ten şunu rivayet eder: İmam Malik'e sahilde nöbet tutan kimsenin düşmanla karşılaştığında ya da düşman olmadığı zamanlarda yüksek sesle tekbir getirmesini, bunun mekruh olup olmadığını, yoksa sesini ancak kendisinin duyabileceği kadar mı yükseltmesi gerektiğini sordum. Bana şöyle cevap verdi:

“Düşmanla karşılaşma esnasında sesini yükselterek tekbir getirmesinde bir sakınca yoktur. Hakeza düşman olmasa da sahilde nöbet esnasında yüksek sesle tekbir getirmesinde de bir sakınca yoktur. Ancak sesini yükselterek insanların namaz ve kıra­atlerine engel olup onlara eziyet ediyorsa bunu doğru gör­müyorum.”

Leys b. Sad der ki: “Bizden öncekiler savaş esnasında ve seher vakitlerinde tekbir getiriyorlardı. Böylece bekçilik yaparken (nefislerinde) kuvvet topluyorlardı. Şu günlere gelene dek bunu kimsenin ayıpladığını görmedim.”

İbn-i Kasım şöyle demiştir: İmam Malik'e sahilde nöbet bekleyen kimselerin tekbir ve tehlil getirdikleri, nağmeli bir şeyler söyledikleri soruldu. O şöyle dedi:

“Nağme hoşuma gitmiyor. Ancak savaş esnasında tekbir ve tehlil getirmeyi güzel görüyorum.”[3]

Ebu Hureyre'den rivayet edildiğine göre Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) "Bir tarafı kara bir tarafı deniz olan bir şehir duydunuz mu?" diye sordu. Orada bulunanlar "Evet duyduk Ey Allah'ın Rasulü" dediler. Bunun üzerine Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu:

"İshak oğullarından 70 bin kişi buraya gazaya çıkmadıkça kıyamet kopmaz. Buraya geldiklerinde inerler. Silahla savaşmazlar. Ok da atmazlar. La İlahe İlalllah ve Allahu Ekber derler. Bunun üzerine şehrin denizden olan tarafı düşer. Sonra ikinci defa La İlahe İlalllah ve Allahu Ekber derler ve bunun üzerine şehrin diğer tarafı düşer. Sonra üçüncü defa La İlahe İlalllah ve Allahu Ekber derler. Kendilerine (kapılar) açılır arkasından şehre girerler. Ganimetleri elde ederler. Onlar ganimetleri bölüşürlerken bağıran bir kimse gelir ve "Şüphesiz ki Deccal çıkmıştır" der. Onlar da bunun üzerine her şeyi bırakıp geri dönerler."[4]

Bu hadisin şerhinde Şeyh Safiyyurrahman el-Mubarekfurî şöyle der: “Hadiste geçen "Kendilerine açılır" ifadesi kendilerine zorlukların kaldırıldığı ve düşmanın korktuğu anlamındadır. Hadiste bahsedilen bu fetih savaşmaksızın sadece tekbir sesleri ile olmuştur."[5]

Mücahid'in savaş esnasında tekbir getirmesi, Allah'ı zikretmesi ve sesini yükseltmesi müstehaptır. Bunda mü'minlerin kalplerinin sebat bulması, kâfir ve mürtedlerin korkutulması gibi bir çok faydalı yön vardır. Bu bilakis denenmiş bir tecrübedir. Buna dair anlatılan birçok meşhur kıssa vardır. Allah en doğrusunu bilir.[6]

[1] İbn-i Kesir Tefsiri.

[2] Fethu-l Bari.

[3] Meşariul Esvak.

[4] Müslim.

[5] Minnetul Mun'im; 4/365.

[6] Cevap Veren: Ebu Hümam Bekir bin Abdulaziz el-Eseri.